حماسه گونه ای از ادبیات است که در آن شاهد دلاوری ها،رشادت ها و مبارزه های یک قوم ویا یک ملت هستیم. ملل ترک از دیرباز شاهد دلاوری ها،کوچ ها و مبارزات در راه مردم خویش بوده اند من جمله حماسه های کهنی که در کتبی از قبیل دیوان لغات،شجره تراکمه،تاریخ جوینی و....شاهد آن هستیم. و اما حماسه در ایل قشقایی:در ادبیات ایل شاهد حماسه هایی هستیم که بیشترشان راجع به رشادت های مردانی است که دست از زندگی یکنواخت کشیده اند و نسبت به مردم خویش احساس مسئولیت می کنند. در این سری از داستان ها شاهد داستان هایی مانند کوراوغلو(در هفت دستان)،صیدی خان،مبارزات دشتی گله زن و نیز مرث

ابتدا لازم میدانم در مورد جغرافیای سیاسی منطقه چهارمحال بنویسم :منطقه ای کوهستانی و سرد که از شمال به فریدن بزرگ از غرب به بختیاری از شرق به بلوکات اصفهان و از جنوب به بلوکات فارس محدود است . از لحاظ سیاسی جزئی از ایالت اصفهان بوده و دارای ضابط نشینی (حاکمی) به ترتیب زمانی ابتدا در قهفرخ سپس شهرک و بعد در چالش تر و در انتها دهکرد بوده است. چهارمحال که در گذشته (قبل از رضا پالانی) به محالات اربعه مسما بوده متشکل از چهار محل با نام های لار،کیار،میزده و گندمان است که هم اکنون در شهرستان های شهرکرد،بن،سامان،فارسان ،بروجن و بخش کیار شرقی جای دارند. در زمان

در سخنان افراد مسن چهارمحال معمولا از گروه هایی نوازنده یاد می شود به نام عاشوقلر ،حتی مواقعی که راجع به پیشینه ساز کمانچه صحبت می شود پای عاشوق ها در میان است زیرا اولین گروه بوده اند که در استان ساز کمانچه را آوردند. ساز اصلی عاشوق های چهارمحال کمانچه و چوگور (با تلفظ محلی چیگیر)بوده است.ساز چوگور چهارمحالی ها سازی شبیه به چوگور قشقایی و یا ارمنی های جلفا بوده است همچنین کمانچه ی آنها دارای کاسه ی طنینی پشت بسته و از لحاظ فرم صدا دهی شبیه کمانچه آلتو بوده است و مجزا از کمانچه رایج در محل لار(شهرکرد)است که توسط شخصی به نام نایب عرضه شده است. در کنار چها

ادبیات ترکی رایج در منطقه را می توان مردمی ترین جریان ادبی منطقه نامید،اشعار ترکی بیشتر در قالب های تغزل و قئز بیتی(=معادل آسانک قشقایی و بیاتی آذربایجان)به دور از تکلف های آرایه ای وادبی، یار چوپانان و برزگران در هنگام کار،انیس بانوان در خانه،انعکاس شادی در عروسی ها و آتش زننده دلها هنگام عزاست. در اینجا ضمن پرداختن به موضوعات و منظومه ها به تناوب یک یا چند بند از اشعار را برایتان نقل خواهم نمود: منظومه اصلی و کرم:داستان حول خان زاده ای مسلمان و ترک به نام کرم پسر زیادخان و دختری ارمنی فرزند قارا کشیش،در جریان این عشق خانواده اصلی به آناتولی کوچیده

همانطور که پیش تر اشاره شد،در میان اتراک چهارمحال منظومه های غنایی ای مشترک با سایر اقوام ترک رایج است که در این میان بیشترین تشابهات با منظومه های ایل قشقایی است؛با این حال منظومه هایی نیز هستند که من تنها در چهارمحال نام آنها را دیده ام و یا قسمتی از آنها را شنیده ام. شاخص ترین این منظومه ها سردارریحان است که در بن روایت میشود و دیگری که از قضا خود نیز قدری از آن را در شهر بلداجی شنیده ام داستان معروف خسرو و شیرین است. خسرو و شیرین داستان دلدادگی آخرین کسرای بزرگ،خسرو پرویز ساسانی و شیرین شاهزاده ی ارمنی و ملکه ی بعدی ارمنستان است،شاعر معزز آذربایج